ALEKSANDER BJELČEVIČ, EKONOMIJA LJUBAVI I BRAKA U SLOVENAČKOJ PROZI 19. VEKA

Slovenika XI (2025) 33-58
Naučni članak
UDK: 821.163.6.09-3″18″


Primljeno / Prejeto / Received: 01. 09. 2025.
Prihvaćeno / Sprejeto / Accepted: 11. 12. 2025.
Članak (PDF) | Članek (PDF) | Paper (PDF)

DOI: https://doi.org/10.18485/slovenika.2025.11.1.2

Aleksander Bjelčević
Univerzitet u Ljubljani
Filozofski fakultet
Slovenija
aleksander.bjelcevic@ff.uni-lj.si
https://orcid.org/0000-0003-3374-4455

Ekonomija ljubavi i braka u slovenačkoj prozi 19. veka

Sažetak: Tokom 18. veka među građanima se pojavio koncept da su razlozi za venčanje duhovne i intelektualne vrline, lepota budućeg partnera, kao i uverenje da izbor partnera mora biti slobodan. Međutim, na slovenačkom selu razlog je bio ekonomski čak i u prvoj trećini 20. veka: ne veza srodnih duša, nego veza dva seoska imanja jednakog bogatstva; venčanje siromašnog seljaka ili seljanke sa bogatim samo zato što su bili zaljubljeni jedno u drugo roditelji nisu dozvoljavali, a mladi par bi se povinovao njihovoj volji. Najznačajniji slovenački pisci seoskog porekla, npr. Josip Jurčič, Josip Stritar i Ivan Tavčar, u nekim svojim ranim proznim delima iz 60-ih do početka 80-ih godina 19. veka prikazivali su suprotno – naime, konflikte između roditelja i dece sa sela, jer bi želeli da se venčaju iz ljubavi sa siromašnijim izabranikom ili izabranicom. To znači da su pisci seoskoj omladini pripisali građanski model prava na brak iz ljubavi, što je u realnosti bilo izuzetno retko.

Ključne reči: seoska pripovetka, romantična ljubav, građanstvo

—

—

Aleksander Bjelčevič
Univerza v Ljubljani
Filozofska fakulteta
Slovenija
aleksander.bjelcevic@ff.uni-lj.si
https://orcid.org/0000-0003-3374-4455

EKONOMIJA LJUBEZNI IN POROKE V SLOVENSKI PROZI 19. STOLETJA

Povzetek: Koncept, da so razlogi za poroko duhovne in intelektualne vrline ter lepota bodočega partnerja, ter prepričanje, da mora biti izbira partnerja svobodna, se je začel nekje v 18. stoletju med meščani. Na kmetih pa je bil na Slovenskem razlog še v prvi tretjini 20. stoletja gospodarski: ne zveza sorodnih duš, ampak zveza dveh enako bogatih kmečkih gospodarstev; poroke revnega kmeta ali kmetice z bogatim zgolj zato, ker sta mlada dva zaljubljena, starši niso dovoljevali in zaljubljenci so se njihovi volji uklonili. Osrednji slovenski pisatelji kmečkega porekla, npr. Josip Jurčič, Josip Stritar in Ivan Tavčar, pa so v nekaterih svojih zgodnjih proznih delih iz 60-ih do začetka 80-ih let 19. stol. prikazovali nasprotno, namreč konflikte med kmečkimi starši in otroki, ker se ti hočejo iz ljubezni poročiti z revnejšim izvoljencem ali izvoljenko. To pomeni, da so pisatelji meščanski vzorec pravice do poroke iz ljubezni pripisali kmečki mladini, kar pa je bilo v realnosti zelo redko.

Ključne besede: kmečka povest, romantična ljubezen, meščanstvo

—

—

Aleksander Bjelčevič
University of Ljubljana
Faculty of Arts
Slovenia
aleksander.bjelcevic@ff.uni-lj.si
https://orcid.org/0000-0003-3374-4455

THE ECONOMY OF LOVE AND MARRIAGE IN SLOVENIAN PROSE OF THE 19TH CENTURY

Abstract: The idea that marriage should be based on the spiritual and intellectual virtues – and the personal beauty – of the future partner, as well as the belief that partner selection should be a matter of individual choice, emerged among the bourgeoisie in the 18th century. However, in the Slovenian countryside, the motives for marriage remained primarily economic until the first third of the 20th century: marriages were not unions of soulmates but of two rural estates of equal wealth. Parents would not allow a poor farmer or farmer’s daughter to marry a wealthy partner solely out of love, and young couples generally submitted to their parents’ wishes. The most prominent Slovenian writers of rural origin, e.g. Josip Jurčič, Josip Stritar and Ivan Tavčar, depicted a different reality in some of their early prose works from the 1860s to the early 1880s. They described conflicts between rural parents and their children, who wished to marry poorer partners for love. This means that writers attributed to rural youth the bourgeois model of the right to marry for love, which was, in reality, very rare.

Keywords: rural novel, romantic love, bourgeoisie